Kan je minder goed tegen alcohol tijdens de overgang?
Veel vrouwen hebben door de hormonale veranderingen tijdens de overgang te kampen met klachten als zweten, stemmingswisselingen, opvliegers, slaapproblemen, angst, depressieve gevoelens, onzekerheid … Alcohol kan die symptomen nog versterken, waardoor je meer last hebt. Je kan er dus veel baat bij hebben je alcoholgewoontes te veranderen tijdens de overgang.
Wat gebeurt er met je hormonen tijdens de overgang?
Tijdens de overgang of perimenopauze verandert je hormoonbalans: je hoeveelheid oestrogeen en progesteron begint sterk te schommelen en uiteindelijk daalt de afgifte van deze hormonen. Die veranderingen beginnen gemiddeld rond je veertigste, maar in sommige gevallen al vroeger. Zowel tijdens de overgang als nadien in de menopauze, ben je gevoeliger voor de effecten van alcohol.
Krijg je door alcohol meer last van opvliegers?
Alcohol zet je bloedvaten wijd open, en dat is ook wat er gebeurt als je een opvlieger hebt. Alcohol drinken kan dus zorgen voor frequentere en hevigere opvliegers.
Slechter slapen door alcohol
Veel vrouwen hebben tijdens de overgang slaapproblemen. Met alcohol lijk je misschien makkelijker in slaap te vallen, maar je slaapt onrustiger en komt niet in een diepe slaap. Slecht slapen heeft dan weer een negatieve impact op je energieniveau en gemoedstoestand overdag.
Wat is de impact op je mentale gezondheid?
De overgang is voor velen geen gemakkelijke periode. Het kan aanlokkelijk lijken alcohol te drinken om te ontspannen of je vrolijker te voelen. Maar dat heeft een averechts effect: alcohol verstoort de balans in je hersenen, waardoor je je net slechter kan gaan voelen. Heb je tijdens de overgang last van somberheid, angsten, stemmingswisselingen of toegenomen stress? Dan kan alcohol die klachten nog versterken.
Kom je sneller bij van alcohol tijdens de overgang?
Alcohol kan zorgen voor extra gewichtstoename. Sowieso vertraagt tijdens de overgang je stofwisseling en kom je dus sneller bij. Met alcohol is het effect dubbelop: alcohol bevat veel calorieën. Bovendien zal je lever eerst alcohol afbreken voor die het vet uit je voeding kan afbreken.
De overgang is de ideale periode om je alcoholgewoontes onder de loep te nemen
De overgang wordt ook weleens een omgekeerde puberteit genoemd: het is een periode waarin veel vrouwen de balans opmaken en beslissen bepaalde zaken in hun leven anders aan te pakken. Daarom is het ook het ideale moment om stil te staan bij je relatie met alcohol en je drinkgewoontes.
Wat doet alcohol met je gewicht?
Wat doet alcohol écht met je gewicht? Van valse honger tot een trager werkende lever: ontdek waarom een glas meer impact heeft dan je denkt.
Psychiater Hendrik Peuskens: “Tournée Minérale is een eyeopener: je ervaart hoe hard alcohol aan je trekt”
Voor de twijfelaars: ja, Tournée Minérale heeft ook zin als je in de regel niet zoveel alcohol drinkt. Alcohol is altijd een ongezond product, dus elk glas dat je niét drinkt is goed voor je gezondheid. Maar meedoen met Tournée Minérale is om nog meer redenen interessant. Een maand lang met je alcoholgebruik bezig zijn, confronteert je met de band die je hebt met dat glas bier of wijn – occasioneel of niet. Zelfs psychiater en verslavingsexpert Hendrik Peuskens merkte dat tijdens zijn deelnames. Hij vertelt ons erover in een kort interview.
Je deed al van bij de eerste editie mee met Tournée Minérale. Hoe heb jij, als verslavingspsychiater, die deelname toen ervaren?
Ook al was er meteen veel interesse voor de campagne, toch voelde ik me een buitenbeentje. Vooral bij sociale gelegenheden: met collega’s na een vergadering iets gaan drinken bijvoorbeeld, of ergens uiteten gaan. Als je dan zei dat je meedeed aan Tournée Minérale, dan werd er wat geamuseerd naar je gekeken. De ene was geïntrigeerd, de andere zei ‘da’s niks voor mij’, of ‘ik heb dat niet nodig’. Maar zelfs bij de mensen die niet meededen, merkte je wel dat er plots nagedacht werd over hoe vanzelfsprekend we alcohol vinden.
Vond je het zelf moeilijk om vol te houden?
Moeilijk niet, maar ik was soms wel verbaasd van mijn eigen reacties erop. Toen ik eens wat chiquer uiteten ging bijvoorbeeld. Dan kwam toch spontaan de gedachte op: daar hoort een glas wijn bij. Ik was zelf verbaasd over wat er door mijn hoofd ging: ‘Is het nu spijtig dat ik niet kan drinken? Ik mag dat toch niet spijtig vinden!’ Ook voor mij was dat een confrontatie met die gewoontes en hoe cultureel ingebed alcohol is in je leefwereld.
14 februari is ook zo’n moment. Ook al is dat wat kunstmatig en commercieel, toch voel je die alcohol dan trekken. Ook al hou je het dan vol om geen alcohol te drinken, je doet het toch wat met een zucht: ‘dan maar niet, hé’. Heel interessant ook om te zien hoe sommige mensen dan voor zichzelf jokers gaan inzetten: ‘Deze ene dag ga ik toch iets drinken, maar ik doe er dan wel een dag bij in maart.’
Hoe komt het dat we het op die momenten extra moeilijk hebben?
We kennen dat fenomeen heel goed uit de verslavingszorg: bepaalde momenten of plaatsen kunnen triggers zijn voor ‘craving’, de goesting in alcohol. Maar het is opmerkelijk dat je dat tijdens Tournée Minérale plots bij heel veel mensen ziet terugkomen – ook bij mensen die geen grote problemen ervaren met alcohol.
En wat kunnen we dan uit onze deelname leren?
Tournée Minérale is een eyeopener: je voelt hoe hard die alcohol aan je trekt, en dat je misschien niet zo makkelijk zonder kan als gedacht. Zo worden deelnemers er bewust van gemaakt dat alcohol niet onschuldig is, maar een potentieel verslavend middel. Het geeft hen de kans om even na te denken: hoe ver ben ik al op dat pad meegetrokken? Mensen maken voor zichzelf de balans op: hoeveel en hoe vaak heb ik zin in alcohol, welke gewoontes heb ik rond alcohol opgebouwd, wat heb ik klaarstaan in huis, … Die inzichten kunnen helpen om gezonder met alcohol om te gaan.
“Alcoholvrij is mainstream geworden”
Tien jaar Tournée Minérale maakt een verschil. Psychiater Hendrik Peuskens blikt terug op de veranderende alcoholnorm in Vlaanderen.
Zo beïnvloedt alcohol je sportprestaties
Wil je alles uit je sport halen? Laat dan tijdens Tournée Minérale niet alleen de pint bier of het glas wijn staan, maar ook de mythe dat een drankje na het sporten onschuldig is. Alcohol en sport zijn namelijk geen goede match – en dat voel je sneller dan je denkt. Zelfs drinken de avond voor je training kan je de das omdoen: je slaapt minder diep, droogt uit en staat de volgende dag minder scherp op het veld, in de zaal of in de fitness.
Minder kracht, minder uithouding
Al na één of twee glazen alcohol daalt je sportprestatie: je coördinatie verslechtert, je reageert trager en je hebt minder kracht en uithoudingsvermogen. Zeker bij intensieve sporten kan alcohol je spieren en hartspier verzwakken. Daardoor hou je je training minder lang vol en herstel je trager.
Sneller blessures en spierpijn
Alcohol is een verdovend middel. Daardoor voel je minder goed waar je grens ligt en is de kans op blessures groter. Bovendien verstoort alcohol het herstel na het sporten. Je lichaam focust zich dan eerst op het afbreken van alcohol, niet op het herstellen van je spieren of aanvullen van je energievoorraad.
Uitdrogend effect
Zowel sporten als alcohol zorgen voor vochtverlies. Combineer je beide, dan vergroot je het risico op uitdroging, krampen en hoofdpijn. Geen ideale start voor je volgende work-out.
Spieropbouw? Niet met alcohol
Wil je fitter worden of spiermassa opbouwen? Dan maakt alcohol het moeilijker je doelen te bereiken. Het vertraagt namelijk de aanmaak van eiwitten en verstoort je hormoonbalans. Resultaat: minder spiergroei en een slechter herstel.
Sport als motivatie om nuchter te blijven
Goed nieuws: sporten kan je ook helpen om Tournée Minérale vol te houden. Door te bewegen maak je endorfine aan – het ‘gelukshormoon’ – wat je helpt om je beter te voelen én je motivatie hoog te houden.
Alles uit je sport halen?
Kort samengevat: wil je meer halen uit je training, sneller herstellen, en blessures voorkomen? Dan is het simpel: laat alcohol even links liggen. Niet alleen goed voor je lever, maar ook voor je looptempo.
Wat doet alcohol met je gewicht?
Wat doet alcohol écht met je gewicht? Van valse honger tot een trager werkende lever: ontdek waarom een glas meer impact heeft dan je denkt.
Verslavingspsychiater Hendrik Peuskens: “Alcoholvrij is mainstream geworden”
Tournée Minérale is toe aan haar tiende editie! In het eerste jaar werd de alcoholcampagne onverwacht een echte hype, maar anno 2026 is de alcoholvrije maand nog steeds alomtegenwoordig. Elk jaar opnieuw doet een op de vijf volwassen Vlamingen mee. Maar welke impact heeft dat gehad op onze band met alcohol? We gingen daarover in gesprek met Hendrik Peuskens. Als psychiater en diensthoofd van het team Verslavingszorg in de Psychiatrische Kliniek Alexianen heeft hij, als alcoholexpert, een unieke kijk op de zaken.
Is er in de loop van de laatste tien jaar echt iets veranderd in hoe we met alcohol omgaan?
Hendrik Peuskens: “Ik denk wel dat we mogen zeggen dat de alcoholnorm in Vlaanderen verschuift. We hebben beter begrepen dat er iets aan de hand is met alcohol. Dat het een impact heeft op allerlei zaken: gezondheid, conditie, slaapkwaliteit. En dat je er dus beter niet te veel van drinkt. Ook alcohol in het verkeer tolereren we minder.”
“De alcoholrichtlijn – voor je gezondheid drink je best geen alcohol, drink je toch blijf dan onder de 10 glazen per week – heeft met de jaren ook meer ingang gevonden. Dat voel je. In veel omgevingen merk je dat er minder gedronken wordt, of dat mensen zich meer bewust zijn van de situaties waarin ze wel of niet alcohol willen drinken.”
Waaraan kan je die veranderingen merken?
Hendrik Peuskens: “Je merkt bijvoorbeeld hoe de alcoholvrije alternatieven enorm aan populariteit gewonnen hebben. De studenten die ik ken via mijn zonen nemen als ze uitgaan of een feestje organiseren altijd alcoholvrije dranken mee. Dat is mainstream geworden.”
“Zelfs enthousiaste bierdrinkers zeggen: ‘ik drink nu even vaak een alcoholvrij bier, dat smaakt beter dan een frisdrank en dan kan ik nog sporten, dan heb ik nog iets aan mijn avond, …’ De keuze voor alcoholvrij wordt op zo’n moment heel bewust gemaakt.”
Zie je die evolutie ook terug in je werk als psychiater en verslavingsdeskundige?
Hendrik Peuskens: “Nog niet zo lang geleden benoemden mijn patiënten de alomtegenwoordigheid van alcohol vaak als een drempel: ‘Het is verschrikkelijk – ik weet dat ik moet stoppen. Maar ik ga dat overal moeten uitleggen. Ik ga niet meer welkom zijn in mijn vriendengroep…’ En dat hoor ik vandaag dus niet meer. Wie beslist om te stoppen blijft natuurlijk voor een uitdaging staan, maar wordt daar meestal wel in gerespecteerd.”
“Dus ja, ik denk het wel, dat we mogen zeggen dat die norm verschuift. En dat zal heel veel oorzaken hebben, maar acties zoals Tournée Minérale zullen daar ongetwijfeld aan bijdragen.”
Waarom drinken we alcohol?
Waarom grijpen we zo vaak naar alcohol, zelfs als we weten dat het ongezond is? Sta stil bij je gewoontes en ontdek wat jou kan helpen gezondere keuzes te maken.
Goed bezig, je bent halfweg!
Twee weken Tournée Minérale zitten erop, nog twee te gaan. Het ideale moment om even bij de uitdaging stil te staan. Even terugkijken kan helpen om je motivatie voor de rest van de maand een boost te geven. Dit artikel gaat dus vooral om jou: wat was jouw ervaring tot nu toe, wat kan je eruit leren en hoe ga je verder?
Tournée Minérale is goed voor je gezondheid
Dat geen alcohol drinken goed is voor je gezondheid, leidt geen twijfel. Zo brengt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) alcohol in verband met meer dan 200 verschillende aandoeningen, waaronder zeven kankers. Eén enkele maand niet drinken zal dat niet oplossen, maar het is een eerste stap. Het helpt je om eens stil te staan bij je gewoontes, en om ook in de toekomst een gezonder evenwicht te vinden. Zelfs voor wie in de regel niet zoveel drinkt, geldt nog steeds: hoe minder, hoe beter. Eerst en vooral dus een rondje applaus voor jezelf, je bent iets heel gezonds aan het doen!
De voordelen van alcoholvrij
Heel wat deelnemers ervaren lichamelijke voordelen van hun maand zonder alcohol. Nu we twee weken ver zijn, kan het dus zijn dat je daar iets van begint te merken. Sommigen slapen beter of hebben in het algemeen meer energie. Anderen merken dat ze wat gewicht verliezen. Wie weleens zwaar durft doorzakken, heeft ondertussen het plezier ervaren van katerloze weekends. Omdat alcohol je uitdroogt, kan het zelfs zijn dat je huid er dankzij deze kuur frisser en gezonder gaat uitzien! Geen nood als je deze fysieke verschillen niet opmerkt. Iedereen is anders dus ook dat is perfect normaal.
Er zijn dan nog de algemenere voordelen. De meeste deelnemers voelen zich gewoon frisser, beter in hun vel. Een uitdaging volhouden en bezig zijn met je gezondheid geeft uiteraard sowieso voldoening, nog los van de voordelen die je wel of niet voelt.
Sta dus even stil bij hoe dit alles voor jou is:
- Ervaar jij voordelen of niet?
- Hoe voel je je bij je deelname? Heb je er tot nu toe al zaken uit geleerd?
- Wat was ook weer je reden om mee te doen? Komt de ervaring van de afgelopen twee weken overeen met wat je ervan verwacht had?
Hou alle positieve ervaringen in je achterhoofd, dat zal je motiveren voor de tweede helft. En ook om op langere termijn je alcoholgewoontes bij te sturen.
Wat zijn jouw uitdagingen?
Het is daarnaast ook goed om even stil te staan bij de uitdagingen. Wat waren de moeilijke momenten? Moest je soms door de goesting heen bijten? Voelde je op een bepaald moment druk van familie of vrienden om toch mee te drinken? Loopt het allemaal vanzelf, of ben je toch vaak in gedachten met je alcoholvrije maand bezig?
- Als er uitdagingen geweest zijn, stel jezelf dan vooral de vraag: hoe ben ik ermee om gegaan?
- Wat maakte dat moment zo uitdagend?
- Wat heeft je geholpen om toch vol te houden? Of als je toegegeven hebt: wat had je kunnen helpen?
- Hoe voelde je je nadat het moment gepasseerd was?
- Welke alcoholvrije dranken hebben je gesmaakt, en passen goed op de momenten dat je anders alcohol zou drinken?
- Verwacht je dat er nog uitdagingen komen in de volgende twee weken? Kan je je daarop voorbereiden?
Ook hier: door te leren uit de ervaringen van de eerste Tournée Minérale-helft, wordt het vervolg gemakkelijker.
De Tournée Minérale-lifestyle
Eventjes bij al deze zaken stilstaan, zijn niet enkel trucjes om de alcoholvrije maand vol te houden. Het is eigenlijk de kern van de zaak. Tournée Minérale roept niet op om nooit meer alcohol te drinken, maar de boodschap is wel dat elk glas alcohol schadelijk is. En dat je dus ook de rest van het jaar best zo weinig mogelijk drinkt.
Tournée Minérale wil je daarvoor de nodige inzichten geven. Je ervaart dat je je beter en gezonder voelt tijdens de alcoholvrije maand. Je leert wat de momenten zijn waarop je automatisch naar alcohol grijpt, en vooral: hoe je dat kan veranderen.
Onthoud al deze zaken dus ook ná februari, en hou dat frisse gevoel ook de rest van het jaar vast.
Hoe ga je om met een moeilijk moment?
Krijg je af en toe toch zin in een glas? Dan komt het erop aan te weten wat je kan doen op een moment dat de verleiding groot wordt.
Waarom drinken we alcohol?
De geheime sterkte van Tournée Minérale zit hem in het doorbreken van gewoontes. Al te vaak drinken we alcohol zonder erbij stil te staan, terwijl we weten dat het ongezond is. Waarom eigenlijk? Tournée Minérale is het perfecte moment om even voor de spiegel te gaan staan. Wat zijn jouw redenen om een glas alcohol te willen drinken? Zijn dat goede redenen of niet? En hoe stap je over op gezondere gewoontes?
eerst: een duidelijke reden om geen alcohol te drinken
Er hebben lang wat fabeltjes over hart- en bloedvaten de ronde gedaan, maar die zijn ondertussen weerlegd. De wetenschap laat er geen twijfel meer over bestaan: alcohol is altijd een ongezond product. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) brengt alcohol in verband met meer dan 200 verschillende ziektes en aandoeningen, waaronder minstens zeven types kanker. Hoe minder alcohol je drinkt, hoe beter het is voor je gezondheid. En zoals de deelnemers aan Tournée Minérale jaar na jaar merken: de meeste mensen voelen zich met minder alcohol ook effectief beter in hun vel.
Dat wil niet zeggen dat niemand ooit nog alcohol mag drinken. De alcoholrichtlijn helpt om de gezondheidsrisico’s zo veel mogelijk te beperken. Maar het geeft je wel te denken: als we weten dat het zo ongezond is, waarom doen we het dan toch?
De (verwachting van een) positieve ervaring
Meestal drinken we om positieve redenen. We vinden het lekker. We willen een gezellig moment met familie en vrienden creëren. We beseffen dat het ons iets losser in de omgang maakt op een feestje. Met andere woorden: we verwachten dat de alcohol iets positiefs toevoegt aan een bepaalde ervaring.
Soms zal alcohol die verwachtingen kunnen waarmaken , maar daar moet je dus wel tegenover zetten dat het altijd slecht is voor je gezondheid. Vergelijk het met het eten van een vettige maaltijd: ook al kan je daar eens van genieten, je weet dat het eigenlijk niet goed voor je is. En dat je dat dus best niet al te vaak doet. Dat inzicht geldt ook voor alcohol.
Sociale druk en gewoontes
Soms drinken we ook alcohol zonder dat we er positieve verwachtingen bij hebben. En dat is dus helemaal te vermijden. Het wordt bijvoorbeeld gewoon onder onze neus gezet op een receptie, of omdat iemand een rondje trakteert. Of we bestellen mee een pint, omdat we denken dat het wat flauw overkomt om een watertje te vragen. Of erger nog: we drinken het, omdat we het op die plek of met die mensen altijd drinken, uit gewoonte.
Eigenlijk hebben we op die momenten niet echt zin om alcohol te drinken. En dat is iets om vast te pakken. Als Tournée Minérale ons leert dat we ons beter voelen met minder alcohol, dan is dit de gemakkelijkste manier om het hele jaar door gezondheidswinst te boeken: nooit meer alcohol drinken op momenten dat we het niet echt willen.
Omgaan met stress en emoties
Er zijn nog andere redenen waarom we soms kiezen om een glas alcohol uit te schenken, die te maken hebben met het effect van alcohol op ons gemoed. “Een glas wijn ’s avonds na het werk, dat helpt mij ontspannen,” zal veel mensen bekend in de oren klinken. Alcohol lijkt soms te helpen om met een bepaalde situatie of emotie om te gaan. Maar op dat vlak is alcohol geen goede helper. Het lost geen problemen op, en doet er zelfs vaak een schepje bovenop. We weten dat alcohol op lange termijn net negatieve gevolgen op je mentaal welzijn heeft.
Wat zijn jouw redenen om (soms) alcohol te drinken?
Kijk nu even naar jezelf. Wat zijn voor jou de momenten dat je alcohol drinkt? Kan je daarvan zeggen waarom je er dan voor kiest om alcohol te drinken? Welke van die redenen vind je oké, en welke niet? Die inzichten kunnen je helpen om ook de rest van het jaar gezonder met alcohol om te gaan.
Bepaal voor jezelf wat de momenten zijn dat je vindt dat alcohol wel of niet moet kunnen, en hoe je je daaraan kan houden. Denk aan de momenten waarop je vroeger soms alcohol dronk zonder het echt te willen, en stel jezelf de vraag: Wat kan me helpen om daarmee te stoppen? Wat vind ik lekker dat geen alcohol bevat? Hoe kan ik het nog gezellig maken? Wat zeg ik wanneer iemand me alcohol aanbiedt terwijl ik er geen zin in heb? En wat zijn gezondere manieren om om te gaan met een stresserende dag of een uitdagende situatie?
Kijk naar hoe je het doet tijdens deze maand zonder alcohol, daar zal je al heel wat antwoorden kunnen vinden. Zo kan Tournée Minérale je helpen om dat frisse gevoel ook na februari vast te houden.
Ben je bezorgd over je alcoholgebruik? Weet dan dat deelnemen aan Tournée Minérale geen oplossing voor wie problemen ervaart met alcohol. Je kan anoniem De Druglijn contacteren voor een eerste advies op maat.
Waarom een maand zonder alcohol het herhalen waard is
Elke alcoholvrije periode levert winst op: beter slapen, bewuster drinken en minder sociale druk.
Zin in zoet tijdens Tournée Minérale?
Grijp jij sneller naar zoetigheden als je een periode geen alcohol drinkt? Je bent niet de enige. Er zijn verschillende redenen waarom je zin in zoet kan hebben als je een alcoholvrije periode inlast.
Als je alcohol drinkt als beloning omdat je ‘het verdiend hebt’ of als troost na een lastige dag, dan zal je het willen vervangen door iets anders. Suiker neemt voor sommigen die functie van beloning of troostvoer over. Maar zowel alcohol als suiker hebben zo hun nadelen…
Suiker en alcohol maken dopamine vrij
Om te verklaren hoe die drang naar suiker werkt, moeten we kijken naar wat er gebeurt in je hersenen. Als je alcohol drinkt, stijgt kortstondig je hoeveelheid dopamine, een beloningsstofje in je hersenen dat een plezierig gevoel geeft. Ook suiker doet je dopamineniveau stijgen.
Als je dus gewend bent regelmatig alcohol te drinken, kan het zijn dat je de daling van dopamine gaat compenseren met suiker. De dopamineboost die alcohol geeft, is trouwens maar van korte duur. Doordat alcohol het evenwicht in je brein verstoort, voel je je de volgende dag net slechter in je vel. Je lever kan door de alcohol ook moeilijker het stresshormoon cortisol afbreken, waardoor je de dag nadien net meer stress ervaart. Lees er meer over in het artikel over hangxiety.
Tips voor een gezonde dopamineboost
Heb jij ook de neiging meer zoet te eten als je geen alcohol drinkt en vind je dat vervelend? Gelukkig zijn er ook gezonde manieren om je dopamine een boost te geven, zonder dip achteraf:
- Fruit bevat ook suiker en geeft dus een dopamineboost.
- Proteïne- en vezelrijke voeding eten houdt je langer verzadigd en vermindert zo de kans dat je naar suikerrijke snacks grijpt.
- Sporten maakt veel dopamine vrij in je hersenen.
Wat is de impact van alcohol op je gewicht?
Een op de tien deelnemers valt af tijdens Tournée Minérale. Niet onlogisch, want alcohol kan overgewicht veroorzaken. Maar hoe komt dat eigenlijk?
Heb jij ook last van hangxiety?
Voel jij je na een avondje doorzakken weleens paniekerig, verdrietig of erg gestresseerd? Dan heb je misschien last van Hangxiety, een mentale kater. Maar hoe komt het nu eigenlijk dat we ons door alcohol te drinken achteraf zo onrustig, angstig of moedeloos kunnen voelen?
Tom Evenepoel, coördinator bij De Druglijn, legde het uit aan de redactie van Goed Gevoel: “Wie een kater heeft, ervaart lichamelijke ongemakken, zoals misselijkheid en hoofdpijn. Maar de meesten voelen zich ook futloos. Je kan lichaam en geest nu eenmaal niet scheiden. Dat komt bij iedereen op een andere manier tot uiting. Je kan je bijvoorbeeld moedeloos en verdrietig voelen of juist onrustig, maar ook te maken krijgen met angstgevoelens.”
De fysieke ongemakken die een kater met zich meebrengt, kunnen je lichaam ook het signaal geven dat het stress heeft. Zo moet bijvoorbeeld je hart harder pompen om het bloed door je lichaam te sturen, net zoals wanneer je lichaam reageert op een reële bedreiging.
De negatieve gevoelens die gepaard gaan met je kater, hebben ook te maken met hoe alcohol inwerkt op je hersenen: “Alcohol is een verdovende stof”, zegt Tom Evenepoel. “In eerste instantie vallen een aantal remmingen weg: je voelt minder schaamte, voelt je meer uitgelaten. Maar alcohol brengt je ook tot rust. We spreken niet voor niets over een ‘slaapmutsje’ of ‘een glaasje tegen de stress’.”
Alcohol verstoort het natuurlijk evenwicht in je brein
Dat komt omdat alcohol de neurotransmitters in je hersenen beïnvloedt: “Drinken geeft de bekende neurotransmitters dopamine, ons genotshormoon, en serotonine, ons gelukshormoon, een boost. Maar het werkt ook in op de neurotransmitters glutamaat en GABA. Vooral dat effect speelt bij hangxiety een rol”, zegt Tom Evenepoel.
Glutamaat is belangrijk voor het cognitieve vermogen van onze hersenen, zoals ons geheugen. GABA is een ‘rustgevende’ neurotransmitter. “Alcohol geeft GABA een boost. En hoe meer GABA er in de hersenen circuleert, hoe minder angstig en gestresseerd we ons voelen”, aldus Evenepoel. “Bij wie een glaasje drinkt, verlaagt de hoeveelheid glutamaat dan weer. Wat meteen verklaart waarom sommige mensen last krijgen van een black-out, oftewel gaten in het geheugen.”
Alcohol verstoort dus het natuurlijke evenwicht in het brein. De dag erna wil je lichaam dat evenwicht herstellen. En dat heeft nare gevolgen. “Je voelt je minder lekker in je vel omdat het niveau van je genots- en gelukshormoon afneemt, en je kan angstiger zijn omdat er minder GABA in je brein circuleert”, aldus Tom Evenepoel. “Daarnaast voel je je een pak onrustiger omdat je hersenen de hoeveelheid glutamaat in evenwicht proberen te brengen. Met andere woorden: onder je hersenpan kaatst de bal terug. En dat zolang je kater duurt.”
Mensen die het mentaal moeilijk hebben en bijvoorbeeld last hebben van neerslachtigheid, angsten en depressieve gevoelens, zijn vatbaarder voor hangxiety.
Dit artikel werd grotendeels overgenomen van het artikel ‘Voel je je moedeloos, onrustig en angstig na een avond doorzakken? 1 op de 10 kampt met hangxiety’ van Fleur De Backer dat op 18/11/2021 verscheen in Goed Gevoel.
Is mijn alcoholgebruik een probleem?
Voor veel mensen roept Tournée Minérale vragen op. Wanneer wordt alcohol een gewoonte waar je je zorgen over moet maken?
Tournée Minérale zit erop! Wat nu?
Bij het inschrijven vroegen we de mensen waarom ze meededen aan de Tournée. Voor de meesten (67%) was het antwoord onder andere: voor de gezondheid, om ons lichaam even een alcoholpauze te geven. Dat is een mooie doelstelling, maar dat werkt natuurlijk alleen als je de rest van het jaar ook niet overdrijft. Maar hoe doe je dat, gezond met alcohol omgaan?
Laat ons met het slechte nieuws beginnen. Alcohol is altijd een schadelijke stof. Je hoort wel eens dat een glas af en toe goed voor je zou zijn, maar dat klopt helemaal niet. De wetenschap is het erover eens: alcohol heeft invloed op bijna alle organen in het lichaam en hangt samen met ongeveer 200 verschillende aandoeningen. Van de relatief onschuldige kater tot heel wat ernstigere gezondheidsklachten, zoals slaapproblemen, hartklachten, leveraandoeningen en kanker. De enige manier om elk door alcohol veroorzaakt gezondheidsrisico echt te vermijden, is door het niet te drinken.
De alcoholrichtlijn helpt
Over naar het betere nieuws: je kan die risico’s wel laag houden, door te letten op je alcoholgebruik. De Hoge Gezondheidsraad formuleerde een richtlijn die je daarbij kan helpen. Die zegt dat je best niet meer dan 10 standaardglazen per week drinkt. (Even tussendoor: een standaardglas, dat is het equivalent van een ‘normale’ pint of glas wijn. Opgelet! Sommige dranken bevatten meer alcohol. Lees meer over standaardglazen in het artikel). Die 10 glazen spreid je uiteraard best over meerdere dagen. Drink ook zeker een aantal dagen per week helemaal geen alcohol. Deze richtlijn geldt voor gezonde volwassenen. En uiteraard zijn er dan nog situaties waarin je beter helemaal niet drinkt (in het verkeer, op je werk, tijdens de zwangerschap, …)
We sluiten af met ronduit goed nieuws. Als je deelgenomen hebt aan Tournée Minérale, dan heb je een aantal dingen bewezen. Zo weet je zeker dat je je ook zonder alcohol perfect kan amuseren. Je hebt ook heel wat lekkere en originele alternatieven leren kennen. En het is duidelijk dat je geen moeite hebt om af en toe ‘nee’ te zeggen tegen alcohol. Voor een Tournée Minérale-deelnemer is deze richtlijn dus een makkie!
Waarom een maand zonder alcohol het herhalen waard is
Elke alcoholvrije periode levert winst op: beter slapen, bewuster drinken en minder sociale druk.
Waar of niet waar: alle alcohol in een gerecht vervliegt tijdens het koken
Sauzen met wijn of sterkedrank, flamberen, coq-au-vin, doordeweeks stoofvlees met bier, … Er zijn best wel wat warme gerechten waaraan alcohol wordt toegevoegd. Vaak leeft daarbij het idee dat door het koken de alcohol verdwijnt en enkel de smaak van de alcoholische drank in het gerecht achterblijft. Maar is dat wel zo?
Zuivere alcohol is vluchtiger dan water en zal bij opwarming dus sneller verdampen dan water. Zo verdampt alcohol vanaf bijna 80 graden, terwijl water pas echt verdampt als het kookt bij 100 graden. Toch wil dat niet zeggen dat de alcohol volledig verdwenen is uit een gerecht dat je hebt opgewarmd of gekookt. De alcohol verdwijnt namelijk heel traag:
- Na een kwartier is slechts iets meer dan een derde van de alcohol verdwenen.
- Het duurt gemiddeld tot 2 uur voor 90% van de alcohol verdampt is.
Hoe zit het met flamberen?
Om te flamberen is alcohol met een hoog alcoholpercentage nodig. Sterkedrank dus en geen bier of wijn. Die wordt opgewarmd in een steelpan en samen met het gerecht laat men die pan dan vuur vatten. De verdampende alcohol zorgt voor geel-blauwe vlammen. Een nogal spectaculaire bedoening waarbij men zou veronderstellen dat de alcohol heel snel en drastisch verdwijnt. Dat klopt niet, want na het flamberen zit er nog zo’n kwart van de alcohol in.
Samengevat wil dit zeggen dat er in dit soort gerechten altijd wel alcohol achterblijft. Betekent dit dan dat je tijdens Tournée Minérale helemaal niet mag koken met alcohol? Dat bepaal je uiteraard zelf! Het is wel goed om weten dat je best geen geflambeerde pannenkoeken of sauzen met alcohol serveert aan kinderen of zwangere vrouwen. Ook mensen die in herstel zijn van een alcoholprobleem schotel je beter geen gerechten met alcohol voor. Al is het alcoholgehalte misschien laag, de smaak alleen al kan volstaan om de drang naar alcohol op te wekken. Let er ook mee op als je gasten zich nog in het verkeer moeten begeven.
Zin in zoet tijdens Tournée Minérale?
Tijdens Tournée Minérale grijpen veel mensen sneller naar suiker. Hoe komt dat? En vooral: hoe ga je ermee om zonder je goed gevoel kwijt te raken?
Een alcoholvrij feestje: kan je dat wel maken?
Wie naar een feestje gaat, neemt vaak bijna uit automatisme een fles alcohol mee als geschenk. Ook al weten we dat we daarmee een ongezond product cadeau doen. Maar wat als je naar een feestje gaat terwijl je deelneemt aan Tournée Minérale? Neem je dan ook een fles wijn of cava mee voor de organisatoren?
En wat als je zelf een feestje geeft of een familiefeest organiseert? Bied je dan enkel alcoholvrij aan of zorg je toch voor alcohol voor de liefhebbers?
Dat zijn niet altijd makkelijke afwegingen. Ook al zijn er steeds meer volwassen alcoholvrije alternatieven op de markt, en gaan veel mensen ondertussen bewuster om met hun gezondheid en hun alcoholgebruik, toch zit alcohol nog altijd stevig ingebakken in onze cultuur. In die mate zelfs dat een feestje zonder alcohol voor sommigen not done is.
Goede redenen
Ook buiten Tournée Minérale kunnen er een hoop redenen zijn om een alcoholvrij feestje te geven: om echt verbinding te maken met anderen zonder roes, om het goede voorbeeld te geven voor kinderen op een familiefeest, omdat sommige mensen in je omgeving te veel drinken en dan vervelend doen, om iemand te steunen die gestopt is met drinken, omdat je zelf komaf wil maken met bepaalde alcoholgewoonten, …
Wat denk jij?
Heb jij al een feestje zonder alcohol gegeven? Of overwogen het te doen? Dan heb je daar waarschijnlijk grondig over nagedacht en afwegingen gemaakt. Kan je bijvoorbeeld wel beslissen dat je feestje niet enkel voor jou, maar voor iedereen alcoholvrij is? Of vind je dat iedereen toch voor zichzelf die keuze moet kunnen maken?
Daarnaast ben je misschien bezorgd over de mogelijke reacties. Sommige vrienden of familieleden zouden misschien boos of teleurgesteld zijn of zelfs helemaal niet komen als er geen alcohol is. Hoe kan je het op zo’n manier aanbrengen dat mensen achter je keuze staan? Hoe ga je ermee om als je toch negatieve reacties krijgt?
Zo pak je het aan
Wil je een feestje zonder alcohol geven? Hou dan zeker de volgende drie tips in gedachten:
- Denk na over waarom je het feestje alcoholvrij wil houden. Wat is voor jou belangrijk? Wat is belangrijk voor je familie/vrienden? Wat vinden jullie samen belangrijk? Als je deze vragen voor jezelf duidelijk beantwoord hebt, ben je gesterkt in je keuze om het feestje alcoholvrij te houden en kan je bovendien de focus leggen op de zaken die jullie samen belangrijk vinden.
- Zeg je gasten op voorhand dat het feestje alcoholvrij is en waarom dat zo is. Zo zijn ze erop voorbereid en brengen ze zelf ook geen alcohol mee als cadeau.
- Zorg voor volwaardige alcoholvrije alternatieven zoals bijvoorbeeld mocktails, voorzie lekkere hapjes en maak het gezellig. Grote kans dat niemand alcohol mist!
FOMA: bang om alcohol te missen?
Zenuwachtig bij het idee van een maand zonder alcohol? Dat gevoel heeft een naam: FOMA. Ontdek waar die angst vandaan komt en hoe je ze stap voor stap overwint.
Alcohol en je gewicht
Een op de tien deelnemers valt af tijdens Tournée Minérale. Geen of minder alcohol drinken, kan een manier zijn om een gezond gewicht te krijgen of te behouden. Alcohol kan namelijk een van de oorzaken van overgewicht zijn. Denk maar aan de beruchte bierbuik.
Er zijn verschillende redenen waarom je van alcohol kan bijkomen: alcohol bevat veel calorieën, bijna evenveel als puur vet. Bovendien zitten er ook extra ingrediënten in die calorieën bevatten, zoals suikers.
Valse honger
Als je alcohol drinkt, krijg je ook meer eetlust. Alcohol activeert namelijk dezelfde hersencellen die normaal je hongergevoel opwekken. Het zorgt daarmee voor een vals hongergevoel. Je voelt je minder snel verzadigd en stopt dus minder snel met eten. Volgens een studie uit the American Journal of Nutrition eten we zelfs tot 30 procent meer als we alcohol gedronken hebben.
Als je de gewoonte hebt altijd iets te knabbelen terwijl je alcohol drinkt, associeer je alcohol bovendien ook met eten en ga je dus automatisch eten als je drinkt. Omdat je met alcohol minder remmingen hebt, is het ook moeilijker voor gezonde voeding te kiezen als je gedronken hebt. Daarin speelt ook je bloedsuikerspiegel een rol. Alcohol haalt je bloedsuikerspiegel naar beneden waardoor je een lage bloeddruk krijgt. Om je bloeddruk weer omhoog te krijgen, vraagt je lichaam om voeding die rijk is aan koolhydraten. Je maag maakt bovendien meer zuur aan door de alcohol, wat dan weer de drang naar vet eten vergroot.
Lever breekt alcohol én vet af
Ook je lever speelt een rol in het verhaal. We weten allemaal dat alcohol door de lever afgebroken wordt. Maar wist je dat de lever ook vet afbreekt? Als je lever druk bezig is om alcohol af te breken, kan die het vet uit je voeding dus niet goed afbreken. Dat vet blijft in je lichaam en zet zich meestal vast op de buik.
Een deel van de informatie in dit artikel komt uit het boek ‘Een nuchtere kijk op alcohol’ van Geert Dom.
Hoe ongezond is alcohol?
Hoe groot is de impact van alcohol op je gezondheid? Huisarts Tom Jacobs legt uit wat alcohol met je lichaam doet en hoe je de risico’s zo klein mogelijk houdt.